Z miasta

NIK wskazuje Jaworzno jako przykład dobrych praktyk

Najwyższa Izba Kontroli przeprowadziła kontrolę działań podejmowanych przez 29 wybranych gmin w celu utrzymania i ochrony ustanowionych na swoim terenie lokalnych form ochrony przyrody (np. pomników przyrody, użytków ekologicznych czy zespołów przyrodniczo-krajobrazowych). Wyniki kontroli wypadły niekorzystnie. Ale nie wszędzie – NIK wskazuje Jaworzno jako przykład stosowania dobrych praktyk.

Wyniki kontroli przeprowadzonej przez Najwyższą Izbę Kontroli w zakresie lokalnych form ochrony przyrody wypadły źle. Źle przede wszystkim dla samej przyrody i ustanowionych form jej chronienia. W ocenie NIK większość kontrolowanych gmin podejmowała nie w pełni skuteczne i nieprawidłowe działania w celu utrzymania na swoim terenie pomników przyrody, użytków ekologicznych i zespołów przyrodniczo-krajobrazowych.

„Wójtowie, burmistrzowie czy prezydenci miast, będący organami ochrony przyrody, zobowiązani do dbałości o cenne przyrodniczo obiekty, nie zapewniali realnych warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych dla ochrony lokalnych form ochrony przyrody” – czytamy w raporcie NIK.

Znajdujemy w nim fragmenty nawet jeszcze bardziej przygnębiające: „W większości urzędów gmin brak było rzetelnego i kompleksowego podejścia do zagadnień dotyczących lokalnych form ochrony przyrody, a często nawet zainteresowania tymi zagadnieniami”(!) – zauważyli kontrolerzy NIK.

Jak dowiodła kontrola, tak jest w większości gmin. NIK znalazła jednak także pojedyncze przykłady gmin, które niezwykle poważnie podchodzą do ochrony swych przyrodniczych zasobów. Przykładem może być Jaworzno.

– Kontrola NIK trwała u nas pół roku. Obejmowała nie tylko dokumenty urzędowe, ale również wizje lokalne na naszych użytkach ekologicznych czy też kontrole stanu pomników przyrody. Kontrolerzy sprawdzali po prostu wszystko, co wiąże się z utrzymaniem i ochroną lokalnych form ochrony przyrody na terenie naszego miasta – mówi Marcin Tosza z Wydziału Komunalnego i Ochrony Środowiska UM. – Ze strony kontrolerów nie było praktycznie żadnych negatywnych uwag merytorycznych. Zastrzeżenia dotyczyły tylko sposobu sporządzania sprawozdań statystycznych do GUS, co wynikało z rozbieżności w przepisach czy kilka drzew-pomników przyrody rosnących obok siebie traktować jako pojedyncze sztuki, czy jako grupę. Usłyszeliśmy, że jesteśmy jednymi z nielicznych w Polsce, którzy w tak kompleksowy sposób podchodzą do zagadnień ochrony przyrody.

Jaworzno stało się też przykładem dobrych praktyk w oficjalnym raporcie pokontrolnym NIK. „W Urzędzie Miejskim w Jaworznie opracowano standardy działań dla prawidłowej ochrony użytków ekologicznych, określając w horyzoncie rocznym wymagane zabiegi pielęgnacyjne w celu zachowania walorów, dla których zostały one utworzone. W przypadkach pozostałych lokalnych form ochrony przyrody, przyjęto zasadę prowadzenia systematycznych kontroli przez wyznaczonych pracowników Wydziału właściwego do spraw przyrody, którzy w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości podejmują czynności zapobiegawcze przy czynnej współpracy z instytucjami naukowo-badawczymi” – podkreśla NIK.

„W Urzędzie Miejskim w Jaworznie zabiegi ochrony czynnej, prowadzone w ramach dwóch projektów: »Ochrona chomika europejskiego« oraz »Murawy kserotermiczne na terenie zespołu przyrodniczo-krajobrazowego Sadowa Góra«, polegały na obsiewaniu działek przeznaczonych pod wprowadzenie chomika europejskiego oraz wykaszaniu biologicznym, tj. wypasie owiec w celu utrzymania prawidłowego stanu muraw kserotermicznych” – czytamy dalej.

– Na terenie naszego miasta mamy w przeważającej mierze stanowiska chronione, które wymagają podejmowania pewnych działań w celu ich utrzymania w dobrym przyrodniczo stanie. Tak jest na przykład z murawami kserotermicznymi, młakami czy łąkami. Jeśli zaś chodzi o pomniki przyrody, co roku przeprowadzamy ich kontrolę i inwentaryzację, a w razie potrzeby podejmujemy prace pielęgnacyjne. Oczywiście to kosztuje, ale mamy w budżecie środki zapewnione na te zadania – dodaje Marcin Tosza.

Nie uszło to uwadze Naczelnej Izby Kontroli, która wskazała, że spośród 29 kontrolowanych gmin, tylko 18 ponosiło wydatki na lokalne formy ochrony przyrody. Łączna suma tych wydatków wyniosła nieco ponad 1,5 mln zł, na co złożyły się w większości wydatki Jaworzna i Tomaszowa Mazowieckiego. Te dwa miasta wydawały największe sumy na przyrodnicze utrzymanie swoich chronionych obszarów i obiektów. W pozostałych 16 gminach wydano na ten cel od kilkuset do kilkudziesięciu tysięcy złotych.

NIK pochwaliła Jaworzno za promowanie świadomości ekologicznej wśród mieszkańców oraz edukację młodzieży w zakresie wartości płynących z zachowania dziedzictwa przyrodniczego. Izba doceniła również, iż po zmianie prawa umożliwiającej wycinkę drzew na prywatnych terenach, jaworznicki Urząd Miejski rozpowszechniał wśród mieszkańców broszury informacyjne o korzyściach płynących z posiadania drzew na posesjach oraz o negatywnych skutkach podejmowania zbyt pochopnych decyzji o ich wycince.

Na terenie naszego miasta mamy obecnie 10 obszarów chronionych. Niewykluczone, że w przyszłości może ich przybyć, ponieważ zgodnie z Waloryzacją przyrodniczą Miasta Jaworzna z roku 2011, obszarów cennych pod względem przyrodniczym znajdziemy w naszym mieście aż 24. Od przeprowadzenia waloryzacji, część z nich objęto już ochroną (np. murawy na Górze Wielkanoc czy łąki w Ciężkowicach). Znajdziemy w naszym mieście także 22 pomniki przyrody, z których najstarszy jest dąb szypułkowy w wieku ok. 320 lat (czyli pamiętający panowanie króla Jana III Sobieskiego) przy ul. Dąb w Jeleniu.

„Jaworzno wśród innych miast regionu zajmuje miejsce wyjątkowe, ze względu na zachowane tu wysokie, a w wielu przypadkach unikatowe, walory przyrodnicze. Potwierdzają ten fakt wyniki prowadzonych badań przyrodniczych. Obszar miasta pozostawał bowiem w kręgu zainteresowań przyrodników poczynając od drugiej połowy XIX w. W ostatnim ćwierćwieczu, w licznych publikacjach naukowych oraz popularno-naukowych, wielokrotnie zwracano uwagę na zasoby przyrodnicze i znaczenie naukowe okolic Jaworzna” – czytamy w opracowaniu „Przyroda miasta Jaworzna” autorstwa naukowców z Uniwersytetu Śląskiego.

Najnowsze

To Top