Polecamy

„Chocholi taniec” zawsze nas gubi – felieton Tomka Toszy

Jaworznianie cieszyli się z odzyskanej niepodległości. Nie mam najmniejszych wątpliwości. Mimo, że stary cesarz Franciszek Józef był tu uwielbiany, mimo że miasto uzyskało z jego rąk miejskość i najszybszy w historii rozwój gospodarki, który z zapyziałej wioski na końcu świata zrobił przemysłową potęgę, to witaliśmy Polskę z radością. Choć parę niedogodności było – mieszkańcy Jaworzna musieli przyzwyczaić się do nowych zasad ruchu drogowego obowiązujących w Polsce – z lewostronnego na prawostronny. Najgorzej było to wytłumaczyć koniom.

Trzy lata później, w październiku 1921 roku entuzjazm był już nieco mniejszy. Setki rodzin trudniących się przemytem, i kolejne setki zajmujących się ochroną granicy straciło chleb. Międzysojusznicza Komisja Rządząca i Plebiscytowa trwale przyłączyła część górnego Śląska do macierzy. Zniknęła jedna z najtrwalszych w Europie granic państwowych. Zresztą nie bez jaworznian udziału – przecież duża grupa górników wzięła udział w śląskich powstaniach.

Przemsza była odwieczną granicą między Śląskiem a Małopolską. Od 1179 roku. Ale 9 lutego 1339 roku Kazimierz Wielki zrzekł się Śląska na rzecz Korony Czeskiej. Na Przemszy kończyło się polskie państwo. A każda granica to okazja do zarobku w czasach gdy w komorach celnych pobierano myto, cło i podatki a po obu stronach granicy ceny towarów tak bardzo się różniły. W wielu jaworznickich rodzinach głęboka jest pamięć fortun jakie powstawały na przemytniczym szlaku trzech cesarzy.

Z dużą przyjemnością oglądałem tłum jaki zgromadził się na jaworznickim Rynku sto lat po odzyskaniu Niepodległości. Rynek w swej historii nigdy lepiej nie wyglądał. A ludzi przyszło tylu, co przed wojną na lepsze pogrzeby, a po wojnie jak na z lekka obowiązkowe pochody pierwszomajowe. Mimo, że mieliśmy listopad. Obchody niepodległości w Jaworznie miały w sobie lekkość, jakiej zabrakło w paru miejscach w Polsce. Nikt na nikogo się nie wydzierał, nikt nie rozkładał zielonych ani czarnych sztandarów. Nie było też rac. Ani dzielenia ludzi.

W tych obchodach odzyskania niepodległości słyszeliśmy wiele o osobistych zasługach wielkich patriotów, którzy potrafili się zjednoczyć ponad politycznymi podziałami i wykorzystać tę niezwykłą koniunkturę, która wytworzyła się w pustce kończącej się Wielkiej Wojny. Odzyskaliśmy niepodległość dzięki zbiegowi okoliczności i współpracy. I dzięki temu, że mieliśmy na Zachodzie przyjaciół, którzy polską sprawę postawili na konferencjach pokojowych jasno i stanowczo. Naszą zasługą było przede wszystkim to, że tą niepodległość potrafiliśmy obronić przed bolszewickim zalewem. Europa pomogła nam, a my – pomogliśmy Europie.

Po stu latach jesteśmy w stanie bez zapalczywości i ponadpolitycznie wskazać z imienia i nazwiska ojców Polski. Dziś zakrzykujemy się o minione trzy dekady. Stawiając pomniki jednym, i odmawiając zasług innym zależnie od tego, z której strony wieje polityczny wiatr. A to wszystko oceni historia.

W esencję polskiej duszy trafił w „Weselu” Wyspiański. Musiały minąć lata zanim osobiście doceniłem przenikliwość diagnozy polskości dokonanej w tym dramacie. Czy znajdzie się teraz ktoś, kto będzie potrafił na nowo opisać polskie namiętności początku kolejnego stulecia?

Poświętowaliśmy Niepodległość. Zabrakło mi w ostatnich dniach jedynie refleksji dlaczego ją straciliśmy?

Niby z grubsza wiadomo – przez wzajemną zdradę, chciwość, korupcję, warcholstwo. Bo nie mieliśmy – jako Państwo – prawie nigdzie przyjaciół. I w sumie prawie wszyscy w Europie się cieszyli, że ktoś zakończył ten chocholi taniec tych od Konstytucji i tych od Targowicy.

Odzyskaliśmy Niepodległość dzięki wspaniałym cechom polskiego charakteru – umiejętności improwizacji, fantazji, wyobraźni i niewielkiej grupie pozytywistycznych wizjonerów. A dlaczego ją straciliśmy? Włączcie telewizory. Tam to teraz modelowo pokazują.

Tomasz Tosza

Polecamy: Żyjemy w bardzo nieprzewidywalnych czasach – felieton Tomka Pstruchy

 

Click to comment

Leave a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Najnowsze

To Top