Z miasta

Sobótki znów zapłonęły

W poniedziałek w siedmiu miejscach w Jaworznie zapłonęły tradycyjne sobótki. Jaworznianie chętnie bawili się i integrowali przy ogromnych ogniskach.

Tradycja palenia sobótek w latach 90. XX wieku powoli zaczęła zanikać, a w wielu miejscach zaprzestawano rozpalania rytualnych ognisk. Związane to było w dużej mierze ze zmianami społecznymi i stopniowym rozluźnianiem wzajemnych więzi w lokalnych społecznościach. Stowarzyszenie Jaworzno Moje Miasto przed kilkoma laty spróbowało ożywić stary obrzęd, a na jaworznickich wzgórzach w Zielone Świątki znów zapłonęły watry.

Sobótkowa tradycja sięga jeszcze do czasów przedchrześcijańskich. Najprawdopodobniej zwyczaj ten pochodzi od uroczystości organizowanych ku czci słońca, które czczono powszechnie jako źródło ciepła i światła. W niektórych rejonach kraju obchody te zwano palinockami. Po przyjęciu chrześcijaństwa Kościół starał się zakazać takich rytuałów, te były jednak tak głęboko zakorzenione, że przetrwały praktycznie do dzisiaj. Chrześcijanie dopasowali zwyczaj do świąt religijnych i połączyli z kościelnymi uroczystościami. Dlatego też sobótki w różnych miejscach pali się w innych dniach. W ziemiach jaworznickich zwyczaj ten kultywowany był w Zielone Świątki, w innych rejonach zaś zabawa odbywała się podczas najkrótszej w roku nocy świętojańskiej. Paleniu sobótek towarzyszyły zabawy tańce i śpiewy, które często trwały do samego rana. Sobótkowe zwyczaje doczekały się wielu wzmianek w literaturze, dzięki czemu zachowało się sporo opisów obchodów z dawnych lat. – W Małopolsce zachodniej, od Ojcowa aż pod Cieszyn, zachował się zwyczaj palenia sobótek w obydwa dni Zielonych Świąt. Od ogniska zapalają chłopcy przygotowane skrabaki, skopciałki i sobótki i z płonącymi pochodniami obiegają miedzami pole żyta w pierwsze święto, pole pszenicy w drugie święto, podskakując przytym i podrzucając pochodnie w górę. Obrzęd ten nazywa się opalaniem zboża i ma wpływać na dojrzewanie zboża i przyspieszenie twardnienia ziarna. Przy muzyce wiejskie; młodzież skacze przez ogień, krzyczy i tańczy około ogniska. – Dziewczyna, która z miejsca, równymi nogami, przeskoczy przez ogień sobótkowy, wyjdzie zamąż w tym roku – czytamy w książce „Rok Boży w liturgii i tradycji Kościoła świętego” wydanej w 1931 roku. W tej samej pozycji znaleźć możemy też taki malowniczy opis: Na przestrzeni od Ojcowa ku Cieszynowi w wieczór Zielonych Świąt przedstawia się czarujący widok; hen, daleko, jak oko sięgnie, na wzgórzach i dolinach, widać płonące ognie, niby gwiazdy rozsiane po ziemi: – tu bucha płomień z rozpalonego ogniska, tam rozpraszają się po polach, to znów zbiegają razem, płonące pochodnie – a w świetle ich poruszają się sylwetki dziewcząt i młodzieńców, skaczących lub tańczących wśród gwaru, śpiewu i muzyki. Palenie sobótek zawsze było okazją do świetnej zabawy i wzajemnej integracji małych lokalnych społeczności. – Przywrócenie zwyczaju jaworznickich sobótek było elementem budowania miejskiej wspólnoty. Wokół takich dobrych symboli można wytwarzać zaufanie między ludźmi – pisał przed kilkoma tygodniami na naszych łamach w swoim felietonie Tomasz Tosza.

W naszym mieście tradycje przetrwały i można powiedzieć, że dzięki członkom stowarzyszenia Jaworzno Nowe Miasto zyskały nowy blask. W tym roku sobótki w Jaworznie w odnowionej formule zapłonęły po raz szósty. W sumie rozpalono siedem watr: na Skałce (Równa Górka), w Ciężkowicach (Góra Wielkanoc), w Byczynie (Biskupia Góra), na Borach (Góra Bielany), w Jeleniu (Celinowa Górka), na Łubowcu (dawne boisko) i Sadowej Góra przy Geosferze. Pogoda wyjątkowo dopisała i sprzyjała wspólnej zabawie. Jaworznianie, bardzo często z dziećmi, licznie pojawili się przy ogniskach. Pomysłów na urozmaicenie sobótek nie brakowało. Na Równej Górce można było… obejrzeć mecz reprezentacji, w innych dzielnicach sporo atrakcji czekało na dzieciaki, odbywały się konkursy z nagrodami, była też okazja do pośpiewania i muzycznej zabawy.

Click to comment

Leave a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Najnowsze

To Top