Artykuły

Jaworznianie uczcili pamięć bohaterów

W tym roku mija już 80 lat od wydarzeń, które zmieniły cały świat. 1 września 1939 roku hitlerowskie Niemcy napadły na Polskę, a historia wkroczyła na nowe tory. Po latach wciąż wspominamy bohaterów tamtych dni, którzy zginęli, walcząc za wolną Polskę.

Świadków tamtych tragicznych wydarzeń sprzed 80 lat jest wśród nas coraz mniej, ale pamięć wciąż jest żywa. Jaworzno bowiem szybko odczuło wojenne trudy. Po klęsce kampanii wrześniowej miasto zostało włączone do III Rzeszy. Dzięki temu, że naziści potrzebowali do swoich celów jaworznickich kopalń, miasto zdołało przetrwać bez większych zniszczeń. Mieszkańcy dotkliwie jednak odczuli okupację. Jaworzniccy Żydzi, ale i wielu Polaków zostało wywiezionych na roboty przymusowe lub do obozów koncentracyjnych. Przemysł eksploatowano rabunkowo, zmuszając do pracy głównie więźniów z jaworznickiego obozu Neu-Dachs, a ludność narażona była ciągle na szykany i śmierć. Wśród mieszkańców nie brakowało jednak prawdziwych bohaterów, którzy w podziemiu walczyli o lepsze jutro.

Obelisk na Starej Hucie

W tym roku miejskie obchody 80. rocznicy wybuchu II Wojny Światowej obchodzono szczególnie mocno na Starej Hucie. W czerwcu radni podjęli decyzję, by rondo przy zbiegu ulic Fabrycznej i Mikołaja Reja otrzymało nazwę XX Batalionu Szturmowego Armii Krajowej. Z inicjatywy panów Mieczysława Kijowskiego i Wojciecha Knapika na rondzie ulokowano dodatkowo obelisk z tablicą pamiątkową, poświęconą ofiarom hitlerowców. W niedzielę (1 września) obelisk został uroczyście odsłonięty. Wcześniej w Kolegiacie św. Wojciecha i św. Katarzyny odbyła się msza święta w intencji pomordowanych w czasie wojny mieszkańców Jaworzna. Następnie uroczystości przeniosły się właśnie na Starą Hutę, gdzie przed laty miały miejsce tragiczne wydarzenia. W obchodach rocznicowych udział wzięli m.in. przedstawiciele władz miasta na czele z prezydentem Pawłem Silbertem i przewodniczącym Rady Miejskiej Tadeuszem Kaczmarkiem, a także Maria Materla – radna sejmiku województwa śląskiego, radni Rady Miejskiej, rodziny zamordowanych w czasie II wojny światowej jaworznian, przedstawiciele organizacji kombatanckich oraz miejskich jednostek.

Adrian Rams z Muzeum Miasta Jaworzna przybliżył wszystkim trudną historię, jaka wydarzyła się podczas II wojny światowej. XX Batalion Szturmowy Armii Krajowej był najliczniejszą niepodległościową organizacją konspiracyjną w Jaworznie. Powstał w 1943 r. w wyniku połączenia między innymi Organizacji Polski Niepodległej, Grupy „Jastrząb” oraz Grupy „eR”. Działalność batalionu opierała się na prowadzeniu działań sabotażowych, szkoleniowych i propagandowych. Hitlerowscy okupanci prowadzili szeroko zakrojone akcje mające na celu rozbicie struktur organizacji. 1 grudnia 1943 roku uzbrojone oddziały wchodziły do kolejnych domów. Naziści po rewizji wyprowadzali mężczyzn i rozstrzeliwali na miejscu, zwykle strzałami w tył głowy. W akcji uczestniczyli też jaworzniccy funkcjonariusze niemieckiej policji kryminalnej Kripo, którzy przygotowali dokumenty dla gestapowców. Zwłoki nie zostały oddane rodzinom, ale zabrane na ciężarówkę i wywiezione do krematorium obozowego w Oświęcimiu. Podobna akcja odbyła się jeszcze 29 sierpnia 1944 roku. W wyniku tych działań co najmniej 19 osób zostało zamordowanych podczas aresztowania i to właśnie ich nazwiska znalazły się na tablicy pamiątkowej. Dodatkowo ponad 100 osób trafiło do więzień i obozów koncentracyjnych, z których wielu już nie wróciło.

Dzięki zaangażowaniu mieszkańców, po latach ofiary zbrodniczego reżimu można było uczcić w symboliczny sposób, tak by pamięć o nich wciąż była żywa. Podczas obchodów Mieczysław Kijowski zwrócił uwagę, że na obelisku zabrakło nazwisk kilku mieszkańców, którzy również zginęli w tych dniach. Prezydent Paweł Silbert uspokoił jednak zgromadzonych, że tablica zgodnie z historyczną wiedzą i nowymi dokumentami może być w przyszłości uzupełniana, tak by oddać cześć wszystkim pomordowanym. Prezydent razem z pomysłodawcami i rodzinami ofiar dokonał uroczystego odsłonięcia obelisku, który teraz stał będzie na straży pamięci.

Kolejnym punktem obchodów rocznicowych było otwarcie w Muzeum Miasta Jaworzna nowej ciekawej wystawy czasowej „Dramat XX wieku: Jaworznianie i Jaworzno w czasie II wojny światowej”. – Wystawa prezentuje Jaworzno w dwóch aspektach – miejsca i ludzi. Zaprezentowane zostaną wybrane zagadnienia dotyczące miasta oraz sylwetki żołnierskie bohaterów związanych z miastem, walczących w różnych rodzajach broni na praktycznie każdym froncie świata – mówią o wystawie pracownicy muzeum. Muzealnicy zebrali sporo ciekawych zdjęć i eksponatów z czasów II wojny światowej, które warto zobaczyć, by lepiej zrozumieć, przez co przechodzić musieli nasi przodkowie.

W godzinach popołudniowych wojenną rocznicę świętowali także mieszkańcy Jelenia. Przy pomniku Bohaterów Jelenia koło tamtejszego rynku odbył się sympatyczny koncert pieśni patriotycznych w wykonaniu zespołu śpiewaczego „Jelenianiek”. Uczestnicy wydarzenia minutą ciszy uczcili pamięć ofiar II wojny światowej. Delegacje złożyły pod pomnikiem kwiaty i zapaliły znicze, oddając hołd poległym mieszkańcom dzielnicy.

FOTOGALERIA

Wojciech Knapik, pomysłodawca pomnika:

Pomysł utworzenia pomnika wziął się stąd, że mój dziadek uczestniczył w wydarzeniach z 1943 roku. Podczas nich zginęli jego brat i ojciec. Zresztą praktycznie każda tutejsza rodzina została dotknięta i poniosła straty. Dla dziadka to był trudny temat. Dopiero pod koniec życia otworzył się i opowiedział całą historię. Gdy przyszli Niemcy, dziadek wyskoczył oknem, złamał nogę podczas ucieczki, ukrywał się w krzakach. Gdy wrócił po dwóch latach, okazało się, że jego rodzina nie żyje. Po opowieściach dziadka zainteresowałem się całą historią, napisałem do IPN-u, gdzie uzyskałem pełną informację. Następnie wniosłem do pana prezydenta wniosek o ufundowanie w tym miejscu takiej tablicy i jestem zadowolony, że udało się ją tutaj postawić. Pamięć i wiedzę historyczną należy zachowywać dla kolejnych pokoleń. W dzisiejszych czasach często nie doceniamy tego, co posiadamy. Tymczasem cieszmy się, że mamy piękny początek września i nie musimy się martwić takimi strasznymi rzeczami.

Click to comment

Leave a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Najnowsze

To Top