Biznes - inwestycje

Jaworzno zachęca inwestorów – powstaje Jaworznicki Obszar Gospodarczy

Gospodarkę regionu w najbliższych latach czeka duża transformacja związana z odchodzeniem od węgla. Jaworzno szuka sposobu na jak najlepsze przejście do nowej rzeczywistości i zachęca inwestorów z innych branż. Ważnym elementem gospodarczego krajobrazu Jaworzna powinien stać się Jaworznicki Obszar Gospodarczy, do którego powstania mocno przybliża nas przyjęta przez sejm specustawa.

  • Jaworzno współpracuje z Katowicką Specjalną Strefą Ekonomiczną przy utworzeniu Jaworznickiego obszaru Gospodarczego (JOG)
  • Sejm w miniony piątek przyjął specustawę, dzięki której powstanie JOG o powierzchni 350 hektarów staje się możliwe
  • Specustawa umożliwia dokonywanie zamiany lasów, gruntów i innych nieruchomości Skarbu Państwa na inne, gdy będzie to niezbędne do realizacji celów określonych w nowych przepisach
  • Tereny, na których ma mieścić się fabryka Izery i Jaworznicki Obszar Gospodarczy porasta mocno zdegradowany las o niskiej przyrodniczo wartości

Zaledwie przed tygodniem pisaliśmy o planach utworzenia w mieście Jaworznickiego Obszaru Gospodarczego o powierzchni ok. 350 hektarów. Urząd Miasta od dawna prowadził zaawansowane rozmowy na ten temat z Katowicką Specjalną Strefą Ekonomiczną, a także polskim rządem. Sprawy ostatnio nabrały szybkiego tempa, a w miniony piątek sejm przyjął specustawę, dzięki której powstanie strefy staje się możliwe. – Przed kilkunastoma miesiącami zaleciłem moim współpracownikom przygotowanie analizy uwarunkowań i założeń do utworzenia w Jaworznie dużego parku przemysłowego, przy którego zagospodarowaniu inwestycyjnym moglibyśmy współpracować z Katowicką Specjalną Strefą Ekonomiczną. Następnie propozycję wraz z wstępnym opracowaniem przedłożyłem osobiście w Kancelarii Premiera. Okazało się, że nasza oferta doskonale wpisuje się w strategiczne projekty rządowe. Stąd decyzja, by fabryka Izery powstała właśnie w Jaworznie, a wokół niej cały park przemysłowy związany z branżą motoryzacyjną – mówi prezydent Paweł Silbert.

Szansa na lepszą przyszłość

W zmieniającym się świecie władze samorządowe muszą sięgać myślami dalej niż tylko jedną kadencję i szukać sposobów na to, by miasto odnalazło się w nowych realiach. Wielu mieszkańców Jaworzna wciąż związane jest zawodowo z branżą wydobywczą i energetyczną. W ciągu najbliższych 30 lat, a może nawet szybciej Polska odejdzie od gospodarki opartej na węglu, a kopalnie i elektrownie węglowe zostaną zamknięte. To oznacza, że jaworznianie będą musieli szukać zatrudnienia w innych branżach i teraz jest odpowiedni czas, by się na to przygotować. – Stoimy w obliczu fundamentalnych zmian gospodarczych, wymuszonych przez politykę klimatyczną Unii Europejskiej. Możemy spodziewać się stopniowej likwidacji górnictwa i przekształcenia całej branży energetycznej. To gałęzie przemysłu, na których opiera się gospodarka Jaworzna. Absolutnym priorytetem jest zabezpieczenie ekonomicznych podstaw funkcjonowania miasta i jego mieszkańców w dobie zmian oraz wprowadzenie nowych, perspektywicznych gałęzi przemysłu, które zastąpią odchodzące górnictwo – mówi w wywiadzie dla portalu nettg.pl prezydent Paweł Silbert.

Przyjęta w miniony piątek przez sejm specustawa otwiera drzwi do gospodarczej transformacji Jaworzna. Kluczem do tego ma być Jaworznicki Obszar Gospodarczy (JOG), który ma przyciągać dużych inwestorów. Miałaby się tam mieścić m.in. fabryka Izery, ale swoje zakłady może postawić także wiele innych firm – nie tylko z branży motoryzacyjnej. Docelowo JOG ma mieć powierzchnię około 350 hektarów. Teren ten obecnie obejmuje działki Skarbu Państwa w zarządzie Lasów Państwowych, działki Skarbu Państwa oraz tereny gminne. – Nazwaliśmy cały ten obszar, skupiający ok. 350 ha terenów inwestycyjnych, Jaworznickim Obszarem Gospodarczym. Jego zagospodarowanie, według wstępnych szacunków, umożliwi lokalizację przedsiębiorstw zatrudniających łącznie ok. 12-15 tys. pracowników. Dla Jaworzna i jego mieszkańców otworzą się wówczas podobne perspektywy, jak te, które otwarły się przed 25 laty dla Gliwic i Tychów, gdy utworzono tam strefy ekonomiczne. A zatem dynamiczny wzrost gospodarczy, lepsze warunki do prowadzenia biznesu, tysiące miejsc pracy dla kolejnych pokoleń, poprawa warunków płacowych, większe wpływy do budżetu umożliwiające dalszą poprawę jakości usług publicznych. Po cichu liczę również na poprawę bilansu migracyjnego. Jaworzno zacznie przyciągać ludzi z innych miast aglomeracji, którzy będą tu pracować, a z czasem być może zechcą zamieszkać – opowiada w wywiadzie dla nettg.pl Paweł Silbert

Historia terenów poprzemysłowych wchodzących do Jaworznickiego Obszaru Gospodarczego

Cały obszar, w przeszłości był intensywnie wykorzystywany przemysłowo. Na działkach położonych w północnej części kompleksu usytuowane były liczne sztolnie i system upadowych prowadzących w kierunku południowo-wschodnim (zgodnie z kierunkiem zapadania eksploatowanych pokładów węgla warstw łaziskich i orzeskich). Eksploatacji przemysłowej od lat 60. ubiegłego wieku podlegał pokład 214 (z zawałem stropu), pokład 301 (z zawałem stropu, a w latach 90. także systemem ścianowym z podsadzką hydrauliczną) oraz pokład 304/2 (aż do roku 2000). Prowadzona w omawianym rejonie przez 40 lat eksploatacja górnicza spowodowała osiadanie terenu, czas jednak zrobił swoje i według opinii fachowców wszelkie zmiany górnicze są już uspokojone i nie będą miały wpływu na zagospodarowanie terenu i lokowanie tam inwestycji.

W południowej części działki przeznaczonej dla IZERY zlokalizowane były osadniki wód dołowych kopalni „Jan Kanty” (teren niezalesiony ok. 45ha). Na większości terenów od lat 50 XX w. prowadzona była działalność przemysłowa, w tym związana ze składowaniem odpadów pogórniczych – czyli najzwyczajniejsze HAŁDY – obszary są widoczne na mapie.

Zadrzewienia na tych terenach pojawiły się w ramach prowadzonych (z niezbyt udanym skutkiem) prac rekultywacyjnych i nasadzeń na skale płonnej pokrytej warstwą ziemną sosen i brzóz.

Historyczne (lata 70 i 80 XX w.) lokalizacje składowisk pogórniczych (hałd węglowych i osadników) przed rekultywacją: Jęzor V, Zdzicha, Wysoki Brzeg, Jęzor VI, Jęzor II, Dąbrowa, Feliks, Centralny I, Centralny II, Centralny III, Centralny IV

Zadrzewienia w granicach Jaworznickiego Obszaru Gospodarczego pełnią według opisu taksacyjnego funkcje ochronne i należą do kategorii ochronności: „trwale uszkodzone na skutek działalności przemysłowej w miastach i wokół miast”. W przeważającej większości są to drzewostany o stopniu degradacji D2 (silnie zdegradowane) na glebach industro i urbanoziemnych o niewykształconym profilu. Na części obszaru brak zadrzewienia i jakiejkolwiek pokrywy (rekultywowany teren osadników). W przypadku drzewostanów brzozowych zbliżają się one do wieku rębności. Większość lasów na tym obszarze (156 ha) została zaliczona do kategorii lasów ochronnych (trwale uszkodzone na skutek działalności przemysłu).

Specjalna strefa ochrony przyrody w MPZP

Jak wynika z prognozy oddziaływania na środowisko, znajdują się tam głównie siedliska zdegradowane i silnie zdegradowane, występujące na gruntach przekształconych w wyniku działalności górniczej, które mają podrzędne znaczenie dla struktury przyrodniczej regionu. W trakcie opracowywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, stworzono w południowo zachodniej części terenów specjalną przyrodniczą strefę ochronną. Tereny potencjalnie cenne pod względem przyrodniczym – zalewiska (zbiorniki wodne) wraz z rozległym obszarem przyległym, częściowo podmokłym mogące stanowić miejsca rozrodu płazów i gniazdowania ptactwa wodno-błotnego, objęto ochroną w formie jednostki Z/W – zieleni i wód powierzchniowych, co pozwoli na ich ochronę, a także częściowe utrzymanie ciągłości kierunków migracji zwierząt wzdłuż doliny Przemszy. Plan nakłada również obowiązek utrzymania drożności przejść dla zwierząt, istniejących w pasie drogowym drogi publicznej klasy „główna ruchu przyspieszonego”.

Lasy do zamiany

Jedną ze spraw, które wzbudziły spore emocje podczas prac na specustawą, była kwestia ewentualnej wycinki lasu, która będzie konieczna, by fabryka mogła powstać. Ustawodawca uregulował tę kwestię, umożliwiając dokonywanie zamiany lasów, gruntów i innych nieruchomości Skarbu Państwa na inne, gdy będzie to niezbędne do realizacji celów określonych w nowych przepisach. W przypadku Jaworzna dotyczy to ponad 260 hektarów działek w zarządzie Lasów Państwowych. Warto tutaj jednak zauważyć, że tereny te porośnięte są mocno zdegradowanym lasem i krzakami. Prowadzona przez lata próba rekultywacji tego terenu nie była udana, a rosnące tam drzewa są słabe i nie mają wielkiej wartości przyrodniczej.

– Roślinność rzeczywistą stanowią głównie ubogie siedliska leśne powstałe na ogół na gruntach przekształconych w wyniku działalności górniczej (w znacznej części zrekultywowanych po zakończonej eksploatacji powierzchniowej piasku) – czytamy w pozytywnej opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Wojska Polskiego.

„Obszar planu został zaliczony do kategorii krajobrazu zdegradowanego (wg opracowania ekofizjograficznego do projektu planu zagospodarowania przestrzennego województwa „Plan 2020+”). W opracowaniu waloryzacyjnym dla miasta Jaworzna „Suplement do Waloryzacji przyrodniczej miasta Jaworzna odnoszący się do zagospodarowania przestrzennego obszarów cennych pod względem środowiska przyrodniczego i krajobrazu” (2018), obszary w granicach planu zostały ocenione nisko zarówno z uwagi na walory przyrodnicze, jak również na krajobraz. Nie wskazano w tej części miasta obszarów zasługujących na ochronę” – czytamy dalej w opinii RDOŚ.

Przeznaczenie w planie miejscowym gruntów leśnych (pow. blisko 238,6 ha) na cele nieleśne stanowi w skali miasta utratę powierzchni leśnej na poziomie ok. 4%. Niezależnie od powyższego w prognozie oddziaływania na środowisko wskazano, iż zasadne będzie podejmowanie działań kompensujących utratę analizowanych powierzchni leśnych, poprzez zalesienie innych terenów na terenie miasta. Uzasadniając to wskazano, że działania te zostały już przewidziane w ramach polityki przestrzennej określonej w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta (dokument przyjęty w 2015 r., ze zmianą w 2020 r.), poprzez wskazanie obszarów restrukturyzacji rolniczej i leśnej przestrzeni produkcyjnej, w których obrębie znajdują się grunty najbardziej predysponowane do nowego zalesiania. Jak wynika z prognozy oddziaływania na środowisko, stanowi to podstawę do uznania, iż kompensacja leśna, a w konsekwencji przyrodnicza, w skali całego miasta jest nie tylko możliwa do osiągnięcia, ale w znacznej części jest już dokonana (wymaga jedynie uregulowania statusu gruntów obecnie rolnych, na których już znajdują się zbiorowiska leśne).

Jak wskazano w prognozie oddziaływania na środowisko roślinność rzeczywistą stanowią tam głównie ubogie siedliska leśne powstałe głównie na gruntach przekształconych w wyniku działalności górniczej (w znacznej części zrekultywowanych po zakończonej eksploatacji powierzchniowej piasku). Dopuszczone w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego do zabudowy grunty leśne stanowią na ogół zbiorowiska o ubogim składzie gatunkowym, gdzie drzewostany są ujednolicone wiekowo i mają zaburzoną strukturę (pomimo prowadzonej rekultywacji, gleby w wielu miejscach mają charakter inicjalny, co przekłada się m.in. na słabo rozwiniętą warstwę runa leśnego). Występują tam wyłącznie siedliska zdegradowane i silnie zdegradowane. Jak wynika z ocen dokonanych w prognozie oddziaływania na środowisko, zbiorowiska mają podrzędne znaczenie dla struktury przyrodniczej regionu”.

Jaworzno, które w dużej mierze jest porośnięte lasami, nie straci na tej wycince żadnych cennych ekologicznie obszarów, a może zyskać ważny impuls do rozwoju. Miasto przygotowuje się do zamiany działek i jest gotowe, by wymienić się terenami z Lasami Państwowymi. Jaworzniccy urzędnicy znaleźli już do zamiany odpowiedni powierzchniowo obszar dobrej jakości lasów we władaniu gminy. Jeśli taka umowa zamiany dojdzie do skutku, w Jaworznie będzie mógł powstać atrakcyjny obszar gospodarczy, który powinien przyciągać inwestorów.

Poprzemysłowy teren przy ul. Wojska Polskiego z widoczną działką przeznaczoną na budowę fabryki IZERY w Jaworznickim Obszarze Gospodarczym

Gmina Jaworzno chcąc realizować zapisy przyszłej specustawy, jak i mając w tym procesie za partnera Przedsiębiorstwo Lasy Państwowe – jeśli oczywiście przepisy na to pozwolą – jest gotowa, by zamienić się za działki o użytku leśnym Lasów Państwowych przy ul. Wojska Polskiego na działki lasów gminnych o ekwiwalentnej powierzchni (czyli ok. 270 ha) o uregulowanym statusie prawnym i faktycznym drzewostanie. Lasy gminne znajdują się przy kompleksach Lasów Państwowych z dobrze utrzymanym, bogatym drzewostanem i aktualnym Planem Urządzenia Lasów. Jeden z dużych kompleksów lasów gminnych do zamiany pokazujemy na zdjęciu z drona. Po dokonaniu zamiany, dla miasta szansą jest utworzenie na brownfieldzie spójnego Jaworznickiego Obszaru Gospodarczego dla nowoczesnych przedsiębiorstw, w tym IZERY, a Lasy Państwowe pozostają po zamianie z identycznym bilansem leśnym, zyskując prawdziwy las w bardzo dobrym stanie.

Las gminny w kompleksie leśnym Ciężkowice (ok. 200ha) wytypowany do zamiany z Lasami Państwowymi w trybie przyszłej specustawy

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska wskazał, że zasadne będzie podejmowanie działań kompensujących utratę analizowanych powierzchni leśnych, poprzez zalesienie innych terenów na terenie miasta. Zgodnie z zapisami Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Jaworzna, przyjętego przez radnych Rady Miasta w 2015 i zaktualizowanego w 2020 roku, wskazano obszary restrukturyzacji rolniczej i leśnej przestrzeni, w których obrębie znajdują się grunty najbardziej predysponowane do nowego zalesiania. Jak wynika z prognozy oddziaływania na środowisko, stanowi to podstawę do uznania, iż kompensacja leśna, a w konsekwencji przyrodnicza, w skali całego miasta jest nie tylko możliwa do osiągnięcia, ale w znacznej części jest już dokonana (wymaga jedynie uregulowania statusu gruntów obecnie rolnych, na których już znajdują się zbiorowiska leśne). Co więcej, prezydent Silbert na ostatniej sesji Rady Miasta poinformował, że w mieście trwają analizy potencjalnych gruntów możliwych do nowych zalesień.

Jak oceniono w prognozie oddziaływania na środowisko, lasy w Jaworznie stanowią udział nieco ponad 38% powierzchni miasta (ok. 5859 ha). W skali regionu miasto cechuje się więc znacznie wyższą lesistością od średniej wojewódzkiej (31,8%) i średniej dla miast Aglomeracji Górnośląskiej (22,5%). Dodatkowo, faktyczny udział gruntów leśnych i zalesionych (niewykazanych w ewidencji) jest znacznie większy (co najmniej o 400-500 ha), uwzględniając szybki postęp sukcesji zbiorowisk leśnych na gruntach porolnych.

  • Łącznie tereny o charakterze „zielonym” (lasy i zadrzewienia, obszary rolne, parki, itp.) zajmują 74,9% całkowitej powierzchni Jaworzna!
  • Obszary leśne: ok. 40%; Obszary rolne: 16,4%; Inne – typu parki, zieleń, trawniki: 18,4%
  • Tereny zurbanizowane i zabudowane – 23,1%: w tym zabudowa mieszkaniowa: 17,1%; przemysł, produkcja: 6% – w tym elektrownia i kopalnia.
  • Tereny pod wodą: 1,3%; Inne: 0,7%
  • Powierzchnia Jaworzna: 152 km2; 15,2 tys. ha
  • Powierzchnia Lasów Państwowych (Nadleśnictwo Chrzanów): ok. 5 tys. ha

Struktura władania gruntami (udział w powierzchni miasta):

  • 30,6% – w zarządzie PGL Lasy Państwowe;
  • 29,3% – własność osób fizycznych;
  • 14,9% – własność Gminy
  • 25,2% – właściciele inni (w tym Skarb Państwa)

Lasy Państwowe są największym „posiadaczem” ziemskim w Jaworznie. Dysponują niemal 1/3 powierzchni miasta.

Jaworznicki Obszar Gospodarczy to jeden z kluczowych pomysłów na to, by miasto gładko weszło w nową rzeczywistość bez węgla. JOG będzie przyciągał nowoczesnych inwestorów, a dobra lokalizacja i możliwości rozwoju powinny stać się impulsem do rozwoju miasta. Najbliższe lata przyniosą wiele zmian, ale pojawiła się realna szansa, że przez gospodarczą rewolucję Jaworzno przejdzie suchą stopą.

Tekst pochodzi z gazety: EXTRA 16-2021

Najnowsze

To Top